Opšti nastavni predmeti

Srpski jezik i književnost

Cilj nastave srpskog jezika i književnosti jeste obrazovanje i vaspitanje učenika kao slobodne, kreativne i kulturne ličnosti, kritičkog uma i oplemenjenog jezika i ukusa.

Zadaci nastave srpskog jezika i književnosti su da:

  • upoznaje učenike sa književnom umetnošću;
  • razvija humanističko i književno obrazovanje na najboljim delima srpske i svetske kulturne baštine;
  • usavršava literaturnu recepciju, razvija književni ukus i stvara trajne čitalačke navike;
  • upućuje učenike na istraživački i kritički odnos prema književnosti; i osposobljava ih za samostalno čitanje, doživljavanje, razumevanje, tumačenje i ocenjivanje književno umetničkih dela;
  • obezbeđuje funkcionalna znanja iz teorije i istorije književnosti radi boljeg razumevanja i uspešnijeg proučavanja umetničkih tekstova;
  • osposobljava učenike da se pouzdano služe stručnom literaturom i drugim izvorima saznanja;
  • širi saznajne vidike učenika i podstiče ih na kritičko mišljenje i originalna gledišta;
  • vaspitava u duhu opšteg humanističkog progresa i na načelu poštovanja, čuvanja i bogaćenja kulturne i umetničke baštine, civilizacijskih tekovina i materijalnih dobara u okvirima srpske i svetske zajednice;
  • uvodi učenike u proučavanje jezika kao sistema;
  • uvodi učenike u lingvistička znanja i pojmove;
  • razvija jezički senzibilitet i izražajne sposobnosti učenika;
  • osposobljava učenike da teorijska znanja o jezičkim pojavama i pravopisnoj normi uspešno primenjuju u praksi;
  • vaspitava u duhu jezičke tolerancije prema drugim jezicima i varijantnim osobenostima srpskog jezika;
  • razvija umenja u pismenom i usmenom izražavanju;
  • podstiče učenike na usavršavanje govorenja, pisanja i čitanja, kao i na negovanje kulture dijaloga;
  • osposobljava učenike da se uspešno služe raznim oblicima kazivanja i odgovarajućim funkcionalnim stilovima u različitim govornim situacijama;
  • podstiče i razvija trajno interesovanje za nova saznanja, obrazovanje i osposobljavanje za stalno samoobrazovanje.

SADRŽAJI PROGRAMA ZA I RAZRED (4 časova nedeljno, 140 časova godišnje)

A. KNJIŽEVNOST (88 časova)

  • Uvod u proučavanje književnog dela (30 časova)
  • Književnost starog veka (10 časova)
  • Srednjovekovna književnost (12 časova)
  • Narodna (Usmena) književnost (12 časova)
  • Humanizam i renesansa (12 časova)
  • Barok i klasicizam (7 časova)
  • Lektira (5 časova)
  • Književnoteorijski pojmovi – Lirsko, epsko, dramsko pesništvo; Stih i proza; Metrika, heksametar, deseterac, cezura; Sredstva umetničkog izražavanja; Simbol; Humanizam, renesansa, petrarkizam, barok, klasicizam.

B. JEZIK (32 časa)

  • Opšti pojmovi o jeziku
  • Književni jezik
  • Jezički sistem i nauke koje se njime bave
  • Fonetika (sa fonologijom i morfonologijom)
  • Pravopis

C. KULTURA IZRAŽAVANJA (20 časova)

  • Usmeno izražavanje
  • Pismeno izražavanje

SADRŽAJI PROGRAMA ZA II RAZRED (3 časa nedeljno, 111 časova godišnje)

A. KNJIŽEVNOST (75 časova)

  • Prosvetiteljstvo (9 časova)
  • Romantizam (35 časova)
  • Realizam (25 časova)
  • Lektira (6 časova)
  • Književnoteorijski pojmovi – Lirska poezija, Realistička pripovetka i roman, Liresko-Epska poezija; stilske figure, Pismo, autobiografija, sonet, sonetni venac.

B. JEZIK (24 časova)

  • Književni jezik
  • Morfologija u užem smislu
  • Pravopis

C. KULTURA IZRAŽAVANJA (12 časova)

  • Usmeno izražavanje
  • Pismeno izražavanje

SADRŽAJI PROGRAMA ZA III RAZRED (3 časa nedeljno, 108 časova godišnje)

A. KNJIŽEVNOST (69 časova)

  • Moderna (29 časova)
  • Međuratna i ratna književnost (30 časova)
  • Lektira (10 časova)
  • Književnoteorijski pojmovi – Lirika, Epika, Drama

B. JEZIK (25 časova)

  • Građenje reči
  • Leksikologija sa elementima terminologije i frazeologije
  • Sintaksa
  • Pravopis

C. KULTURA IZRAŽAVANJA (19 časova)

  • Usmeno izražavanje
  • Pismeno izražavanje

SADRŽAJI PROGRAMA ZA IV RAZRED (4 časa nedeljno, 128 časova godišnje)

A. KNJIŽEVNOST (80 časova)

  • Proučavanje književnog dela (26 časova)
  • Savremena književnost (34 časova)
  • Lektira (20 časova)
  • Književnoteorijski pojmovi – Lirika, Epika, Drama

B. JEZIK (30 časova)

  • Sintaksa
  • Opšti pojmovi o jeziku
  • Pravopis

C. KULTURA IZRAŽAVANJA (18 časova)

  • Usmeno izražavanje
  • Pismeno izražavanje