Opšti nastavni predmeti

Biologija

Cilj nastave biologije je da učenici razviju biološku, opštu naučnu i jezičku pismenost, interesovanja za biologiju kao nauku, uz primenu koncepta održivog razvoja, motivaciju za učenje, sposobnosti, veštine i stavove korisne za njihovo akademsko obrazovanje, profesionalni razvoj i svakodnevni život, potrebne za zaštitu zdravlja i odabir kvalitetnog životnog stila.

Zadatak nastave biologije u trećem razredu je da osposobi učenika da:

– predstavi biohemijske, anatomske i morfološke karakteristike prokariotske i eukariotske ćelije koje ilustruju jedinstvo života na Zemlji;

– tumači šeme ćelijskog ciklusa i ćelijskih deoba u kontekstu rasta i razmnožavanja;

– na jednostavnim primerima prikaže dejstvo virusa na živa bića;

– primenjuje postupke zaštite od bolesti koje izazivaju virusi, bakterije i gljive, protisti i životinje;

– poredi građu organa i organskih sistema kod različitih grupa životinja uočavajući njihovu sličnost i jedinstvo porekla u opštem planu građe;

– diskutuje o životnim funkcijama različitih nivoa organizacije živih sistema (od ćelije do organizma);

– prikaže usložnjavanje fizioloških funkcija biljaka i životinja u evoluciono-filogenetskom kontekstu;

– na jednostavnim primerima ilustruje vezu između promena u spoljašnjoj sredini i promena u ponašanju i fiziologiji (aklimatizacija i aklimacija) regulatora i konformista u kontekstu održavanja homeostaze;

– reši jednostavne problemske situacije na temu uspostavljanja narušene homeostaze;

– razlikuje rezultate laboratorijskih analiza krvi i urina u odnosu na fiziološke vrednosti i poznaju ulogu krvnih grupa u transfuziji i transplantaciji;

– interpretira uticaj nezdravog načina života na razvoj organskih poremećaja i bolesti;

– učestvuje, samostalno ili u grupi, u prikupljanju, prezentaciji i tumačenju podataka o načinu života, poreklu i rasprostranjenosti bakterija, algi, gljiva, lišajeva, biljaka i životinja;

– prikupi, predstavi i protumači podatke dobijene u jednostavnim istraživanjima o fiziološkim procesima biljaka, životinja i čoveka.

Zadatak nastave biologije u četvrtom razredu je da osposobi učenika da:

– kritički diskutuje o postanku, jedinstvenom poreklu i evoluciji života na Zemlji kroz univerzalnost molekularno-bioloških procesa;

– povezuje strukturu i funkciju nukleinskih kiselina sa sintezom proteina i regulacijom aktivnosti gena izgrađujući kritički odnos prema primeni biotehnologija (GMO, kloniranje, matične ćelije itd);

– uporedi procese nastanka polnih ćelija i stupnjeve ontogenetskog razvića životinja;

– koristi genetičke termine u diskusiji o nasleđivanju (gen, alel, hromozom, genom, genotip, fenotip) i rešava zadatke iz genetike primenom pravila nasleđivanja;

– poznaje načine genetičke determinacije najčešćih naslednih bolesti čoveka primenjujući to znanje u svrhe prevencije i izgradnje tolerantnog stava prema obolelima;

– demonstrira na primerima, značaj genetičke varijabilnosti u populaciji za delovanje evolucionih mehanizama i postanak vrsta;

– povezuje ekološke nivoe organizacije živog sveta i tumači odnose među članovima ekosistema sa aspekta njihove koevolucije;

– tumači kroz biogeohemijske cikluse međusobne uticaje ekosictema i povezuje ih sa globalnim posledicama zagađenja životne sredine;

– učestvuje u zaštiti svog okruženja, prirode i biodiverziteta kontrolisanim korišćenjem resursa i pravilnim odlaganjem otpada;

– prikupi, predstavi i protumači podatke o stanju ugroženosti životne sredine sa aspekta značaja održivog razvoja.